ناهنجاری و بدشکلی جمجمه نوزادان یا کرانیوسینوستوز

مهمترین مسئله در مورد مشکلات نوزادان، تشخیص به موقع و انتخاب روش درمانی موثر بدشکلی جمجمه نوزادان است.کرانیوسینوستوز یا بدشکلی جمجه نوزادان بطوری که سلامت نوزاد به خطر نیافتد و عوارض آن، در آینده گریبانگیر کودک نشود . این مقاله جامع و کامل درباره مشکلات بدشکلی جمجه نوزادان را کلینیک طبیب شیراز جهت اطلاع دهی مفیدتر در مورد شکل جمجمه نوزادان برای شما عزیزان تهیه کرده است.

کرانیوسینوستوز یا بد شکلی جمجمه نوزادان که یکی از شایعترین مشکلات جمجمه در نوزادان است و یک نقص مادرزادی است که در آن ۷ استخوان جمجمه کودکان زودتر از حد طبیعی به هم متصل و موجب محدودیت در رشد مغز میگردند و در دوره ای صورت میگیرد که مغز کودک در حال رشد است و این بدشکلی با افزایش رشد مغز بدشکلتر میگردد.

دربین استخوان های جمجمه نوزادان فیبر غضروفی وجود دارد که با رشد مغز این شکاف های انعطاف پذیر هم رشد میکنند و در حدود دوسالگی درزها تبدیل به استخوان میگردد و استخوان جمجمه به هم پیوند میخورد.

در کودکان دارای بدشکلی جمجمه، یک یا تعداد بیشتری از غضروف های مابین استخوان های جمجمه زودتر از حد عادی بسته میشوند که منجر به محدود یا کند شدن رشد مغز کودک می گردد و در این کودکان یک یا چند درز بین استخوانی زودتر بسته شده و رشد سر کودک از درزهای دیگر انجام میگیرد و موجب بدشکلی جمجمه و سر نوزاد میگردد و معمولا مغز رشد خود را تکمیل میکند ولی بدلیل فضای نامعمول در جمجمه، فشار داخل جمجمه افزایش میابد.

انواع مختلف بدشکلی جمجمه نوزادان

سینوستوز ساژیتال (اسکافوسفالی)

درز ساژیتال در امتداد بالای سر، پیشانی تا پشت سر قرار دارد. وقتی این درز خیلی زود بسته شود، سر کودک بلند و باریک میشود و از بالا حالت بیضی شکل پیدا میکند که این ناهنجاری سر از شایعترین نوع است و معمولا در این مورد نیاز به جراحی میباشد.

سینوستوز تاج یا کرونال (پلاژیوسفالی قدامی): درزهای بالای سر از راست و چپ از هر گوش به درز ساژیتال بالای سر منتهی میشوند. وقتی یکی از این درزها خیلی زود بسته شود، موجب ایجاد پیشانی صاف در سمت جمجمه بسته شده و حفره چشم نوزاد در آن طرف نیز بالا رفته و بینی او به سمت آن طرف کشیده میشود و یک سمت برجسته تر و این طرف سر صاف تر میشود و نوزاد به آن سمت میخوابد و این دومین نوع شایع بدشکلی جمجمه نوزادان است و این مورد هم معمولا خفیف و با روش های غیر جراحی من جمله استفاده از کلاه فرم دهی سر و یا کلاه اصلاح بدشکلی جمجمه قابل اصلاح است.

سینوستوز دوجنبی یا کرونال دوطرفه (براکیسفالی)

این نوع مشکل زمانی اتفاق میافتد که درزهای تاج در دو طرف سر کودک خیلی زود بسته شود. در این حالت، از بالا سر کودک پهن و کوتاه میشود و پشت سر و پیشانی پهن تر و این مورد معمولا به علت خوابیدن بیش از حد کودک به پشت میباشد ۱۸ تا ۲۰ ساعت در شبانه روز به مدت سه ماه که این مورد بدشکلی معمولا خفیف و با روش های غیر جراحی مانند استفاده از کلاه فرم دهی سر و یا کلاه اصلاح بدشکلی جمجمه قابل اصلاح است.

کرانیوسینوستوز

برجستگی یا فرورفتگی غیرعادی در سر وجود دارد و یک طرف پیشانی یا صورت جلو زده‌تر از طرف دیگر است و چشم‌ها اندازه یا فاصله‌ی طبیعی با هم ندارند.دور سر نوزاد کمتر از حد انتظار بزرگ می‌شود و معمولا نیاز به جراحی میباشد.

سینوستوز لامبدوئید

درز یا شکاف لامبدوئید در امتداد پشت سر قرار دارد. اگر این درز خیلی زود بسته شود، ممکن است سر کودک در قسمت پشت صاف شود. این یکی از نادرترین انواع بد شکلی جمجمه است.

سینوستوز متوپیک

درز متوپیک از بینی کودک به درز ساجیتال در بالای سر میرسد. اگر این درز خیلی زود بسته شود، سمت بالای شکل سر کودک ممکن است مثلثی به نظر برسد (باریک در جلو و پهن در عقب) این نیز یکی از نادرترین انواع بدشکلی سر یا جمجمه در کودکان است.

میکروسفالی

بزرگی بیش از حد نرمال جمجمه

ماکروسفالی

کوچکی بیش از حد نرمال جمجمه

مشکلات بعد از بدشکلی جمجمه نوزادان

-عدم فضای کافی جهت رشد مغز

-بدشکلی سر و صورت

-افزایش فشار درون جمجمه ای که موجب استفراغ و خواب الودگی و چشم های برامده و عدم توانایی نگاه به بالا و نابینایی و تشنج و اسیب مغزی و تاخیر رشدی

علت ایجاد ناهنجاری در سر نوزادان

-ژنتیکی

-بیماری تیرویید مادر

-مصرف داروهای خاص در دوران بارداری مانند داروهای باروری

تشخیص بدشکلی جمجمه نوزادان

-بلافاصله بعد از تولد نوزاد قابل تشخیص است

-بدشکلی و بدفرمی جمجمه

-جمجمه نوزاد بدون هیچ نقطه نرم بخصوص در بالای سر کودک که خیلی زود سفت شده‌اند (یعنی دیگر فرو نمی‌روند یا حالت نبض‌دار ندارند) که میتواند نشان دهنده بسته شدن زودهنگام ملاج باشد.

-رشد اهسته اندازه سر کودک

-لبه برجسته و سخت درز ها که با معاینه مشخص میگردد.

-تغییر در فرم صورت و چشم ها

-عکس رادیولوژی

-عکس سی تی اسکن و یا کت اسکن

-ازمایش ژنتیک

-(در انتهای مقاله جدولی با اندازه های تقریبی دور سر نوزاد از جمجمه طبیعی دختران و پسران با توجه به سن نوزاد تهیه گردیده است.)

درمان بدشکلی جمجه نوزادان

هر بدشکلی سر همواره علامت کرانیوسیناستوز نیست.

-در برخی موارد، بدفرمی سر نوزاد می‌تواند ناشی از بیماری‌های زمینه‌ای یا ژنتیکی باشد که ابتدا باید شناسایی و درمان شوند. برای مثال:

-تورتیکولی مادرزادی یا کج گردنی: سفت شدن عضلات یک سمت گردن

-مشکلات عصبی یا عضلانی: گاهی نوزاد دیرتر از حد انتظار سرش را بالا می‌آورد، حرکت‌هایش کند است، یا دست و پایش خیلی شل یا خیلی خشک به نظر می‌رسند.

-سندرم‌های ژنتیکی مانند آپرت یا کروزن: این‌ها معمولاً با علائمی مثل پیشانی غیرطبیعی برجسته، چشم‌هایی که بیش از حد از هم فاصله دارند، یا انگشت‌هایی که به‌طور غیرطبیعی به هم چسبیده‌اند همراه هستند.

در برخی موارد دیگر بدشکلی جمجمه نوزاد ناشی از وضعیت نامناسب قرارگیری میباشد:

-اگر پشت سر نوزاد صاف باشد، ممکن است نوزاد مدت زیادی را روی یک طرف سر خوابیده باشد. برای اصلاح این بدشکلی کافی است که نوزاد مرتب جابه‌جا شود که معمولا این وضعیت تا قبل از سه ماهگی مشاهده میشود.

قراردادن نوزاد در هنگام بیداری روی شکم و در طول روز چند نوبت پنج تا ده دقیقه ای روی کمر دراز و بازی کردن با وی از زوایای مختلف جهت تقویت عضلات گردن 

-بغل کردن بیشتر نوزاد بصورت عمودی یا روی ساعد در طول روز جهت عدم فشار طولانی مدت به جمجمه

-تغییر وضعیت خواب نوزاد هر دوتاسه ساعت

عدم خواباندن نوزاد روی قسمت بدفرم تا مدتی

کلاه فرم دهی بدشکلی جمجه نوزادان

زمانی که ناهنجاری قابل توجه است و با کارهای خانگی قابل اصلاح نمیباشد و بدشکلی خفیف تا نسبتا شدید باشد میتوان با کلاه های مخصوص فرم دهی سر نوزادان که هلمت نامیده میشوند جلوی پیشرفت بدشکلی ها را گرفت و شکل درستی را به جمجمه داد که بهترین زمان درمان با کلاه اصلاح بدشکلی جمجمه قبل از یک سالگی (سه تا شش ماهگی) میباشد.

و این کلاه های اصلاح بدشکلی سر نوزادان از جنس فوم سبک و روکش مخصوص پلاستیکی میباشد که باتوجه به اسکن سه بعدی گرفته شده از سر نوزاد ساخته میشود تا کاملا با شکل خاص جمجمه نوزاد منطبق باشد و اصلاح و راحتی را در پی داشته باشد و این کلاه اصلاحی به گونه ای طراحی که در نواحی برجسته، تماس محدود ایجاد می‌کند و در نواحی صاف‌شده، فضا را برای رشد و پر شدن تدریجی باز می‌گذارد و دوره‌ی درمان بسته به‌شدت بدفرمی، ۳ تا ۶ ماه ادامه دارد و مدت زمان ۲۳ ساعت در طول ۲۴ ساعت شبانه روز باید استفاده شود.

(کلاه بدشکلی جمجمه در کلینیک ارتوپدی فنی طبیب شیراز با کمک اسکنر پیشرفته سه بعدی از سر نوزاد گرفته و توسط متخصصین ساخته میشود.)

حرکات اصلاحی برای بدشکلی جمجه نوزادان

تمرینات اصلاحی جهت تقویت عضلات گردن برای عدم ثبات سر به یک سمت و تمرینات کششی ملایم جهت افزایش کوتاهی ایجاد شده در عضلات گردن

حرکات روزی دو تا سه بار و هربار ۵ تا ۱۰ دقیقه

جراحی

جراحی موارد شدید در سال اول زندگی جهت کاهش فشار برای رشد مغز

باهدف بازکردن درزهای بسته شده برای رشد مغز و شکل دهی مناسب جمجمه که بسته به سن و شدت ناهنجاری جمجمه نوزاد به دو روش باز و اندوسکوپی تقسیم میشود:

-جراحی اندوسکوپی با برش کوچک و کمک دوربین در موارد ۳ تا ۶ ماه و درگیری یک درز جمجمه و بعد از جراحی اندوسکوپی نیز کلاه اصلاح بدشکلی جمجمه تجویز میشود. -جراحی باز با ایجاد درز و حفره و تغییر استخوان جمجمه با پیچ و صفحه و فنر معمولا در سنین ۶ تا ۱۲ ماه

محدوده طبیعی دور سر کودکان

-بدو تولد (دختران: ۳۲-۳۶.۵ / پسران: ۳۳-۳۷)

-۱ تا ۳ ماهگی (دختران: ۳۴-۳۸.۵ / پسران: ۳۵-۳۹.۵)

-۳ تا ۶ ماهگی (دختران: ۳۸-۴۲ / پسران: ۳۹-۴۳.۵)

-۶ تا ۱۲ ماهگی (دختران: ۴۱-۴۵ / پسران: ۴۲-۴۶.۵)

-۱۲ ماهگی (دختران: ۴۳-۴۷.۵ / پسران: ۴۴-۴۸.۵)

-۲۴ ماهگی (دختران: ۴۵-۴۹.۵ / پسران: ۴۶-۵۰.۵)

چند توصیه برای بدشکلی جمجمه نوزادان

-نوزادان حتی الامکان روی سطح صاف و نسبتا سفت بدون بالشت قرار بگیرند.

-معمولا بدشکلی های سر نوزادان که به علت وضعیت بد قرارگیری در رحم و یا فشار هنگام زایمان میباشد براحتی اصلاح میگردند و در نوزادان که نارس متولد میشوند جمجمه نرم تر و احتمال بدشکلی بیشتر میباشد.

ساخت کلاه اصلاح بدشکلی نوزادان در کلینیک ارتوپدی فنی طبیب شیراز با روش های پیشرفته اسکن سر انجام میگیرد که این روش جایگزین روش های قدیم و آزار دهنده و غیراصولی گچ‌گیری از سرنوزادان میباشد و اسکن توسط متخصص این رشته و با دستگاه اسکنر سر پیشرفته در شیراز صورت میگیرد تا بیشترین بازه جوابدهی را برای اصلاح بدشکلی سر نوزاد داشته باشد.